فلاپرها ، نسل زنان شورشی و دگرگونکننده فرهنگ
فلاپرها در دهه ۱۹۲۰ فقط یک مد گذرا نبودند. آنها زنان جسور و پیشرویی بودند که در پاسخ به تحولات اجتماعی بعد از جنگ جهانی اول ظهور یافتند. فلاپرها مثل یک آتشبازی فرهنگی بودند که اعلام میکرد نسل تازهایی از زنان پا به میدان میگذارند. انتخاب زنان فلاپر در طلب استقلال، سبک زندگی آزادانهتری بود. سبکی که از الگو ویکتوریایی زنانهای که مادرانشان با محدودیت داشتند، فاصله گرفت. دیگر خبری از لباسهای چیندار و پفدار نبود. هدف آنها سرپیچی کردن، متفاوت بودن و دیده شدن بود؛ بنابراین شروع به سیگار کشیدن در ملاعام کردند. نه بخاطر نیاز به دود، بلکه چون این کار نوعی تصاحب فضای عمومی بود؛ فضایی که تا پیش از آن بیشتر به مردان تعلق داشت. آنها به بارهای غیر قانونی میرفتند و ظاهر پسرانهتری داشتند. زن فلپر رانندگی میکرد و در پی جایگاه اجتماعی بهروزتری بود.
تاثیر جنبشهای هنری بر هویت فلاپرها
بسیاری از مورخان جهانِ فلاپرها را فقط در خیابانهای نیویورک محدود میکنند. آنها از اکسپرسیونیسم آلمان، با خطوط تیز و اغراقشدهاش، و از آرتدکو با هندسهی جسورانه و نظم مدرنش الهام گرفتند. حتی ریتمهای رقصهای آفریقاییتبار وارد حرکات، پوشش و رفتار اجتماعی فلاپرها شد. حضور همزمان این عناصر، فلاپرها را به نمونهای کمنظیر از همنشینی هنر مدرن و فرهنگ عامه تبدیل کرد. گرچه اغلب بهعنوان دختران مهمانیدوست و بیخیال معرفی میشوند، اما فلاپرها از نخستین کسانی بودند که بر «اختیار بر بدن» تأکید داشتند. آنها لباسهای آزاد و کمرباریک را نه فقط برای مد، بلکه برای داشتن آزادی حرکت انتخاب میکردند؛ آزادیای که کرستهای تنگ و سخت آن را از زنان سلب کرده بودند. رقصهایی مثل چارلستون نیز به نوعی جشن رهایی جسمانی بودند، آن هم در زمانی که جهان تازه از جنگ بیرون آمده بود.
مد فلاپرها ،ابزاری برای رهایی و بازتعریف بدن
لباس زنان فلاپر تنها یک پوشش نبود؛ یک بیانیهی سیاسیِ بیصدا بود که هر جزئیاتش برای شکستن چندین تابوی دیرینه طراحی شده بود. در دل این ظاهر ساده، انتخابهایی آگاهانه وجود داشت که به زنان اجازه میداد کنترل روایت بدن خود را دوباره به دست بگیرند. مهمترین این عناصر، خط کمرِ عمداً افتاده بود؛ خطی که نگاه را از نواحیای که قرنها تحت نظارت و قضاوت قرار داشتند، دور میکرد. حذف کرست نیز همین معنا را تقویت میکرد. پیراهنهای آزاد، کوتاه و بدون ساختار تنگ، آزادی حرکتی ایجاد میکرد که برای زنان پیش از آن تجربهنشده بود. دامنهایی که تا زانو یا بالاتر میآمدند، در زمان خود رادیکال محسوب میشدند و نماد ورود زن به ریتم جدید زندگی مدرن بودند.
سیلوئت لباسهای فلاپرها ، تعریف جدیدی از زیباییشناسی
یکی از ویژگیهای کمتر گفتهشدهی سبک فلاپر، تمایل عمدی به ایجاد یک سیلوئت صاف و بیانحنا بود؛ انتخابی که خلاف زیباییشناسی سنتیِ بدنِ زنانه عمل میکرد. فرم لباسها به طوری طراحی میشد که سینه کوچکتر و بدن بدون تأکید بر انحنا دیده شود. این انتخاب تنها یک ترند نبود؛ بیانگر ذهنیت نسلی از زنان بود که نمیخواستند بدنشان برای دیگران «قابل خواندن» یا «قضاوتپذیر» باشد. در همین راستا، سینهبندهایی با بندهای پهن و طراحی تخت استفاده میشد تا بدن حالتی سادهتر، کاربردیتر و آزادتر پیدا کند. این شکل تازه از زیباییشناسی، با حذف نشانههای جنسیتزده سنتی، تصویری جدید از زن مستقل و مدرن ارائه میداد؛ زنی که هویتش را از کنترل بیرونی به اختیار درونی منتقل میکرد.
جزئیات و اکسسوریهای استایل فلاپرها
لباسهای فلاپرها در بسیاری موارد با منگوله، مهره، منجوق، پولک یا تزئینات هندسی تحت تأثیر سبک آرتدکو طراحی میشدند. این تزئینات وقتی زن میرقصید، حرکت و درخشش ایجاد میکردند؛ انگار لباس خودش یک موجود زنده بود.
پارچه ها
لباسها از پارچههای ساده مثل کتان یا از پارچههای لوکس مثل ابریشم، مخمل یا شُیفون ساخته میشدند. همچنین برای مجالس شب از پارچههایی مانند ابریشم، ساتن و تور استفاده میشد. این پارچهها که دارای تزیینات ظریف و درخشان هستند حس سبکی و راحتی را انتقال میدهند.
اکسسوریها
این اکسسوری ها شامل دستکش ها و جوراب های بلند،کفش های مری جین، شال و بادبزن پر بود. همچنین فلاپرها از کلاه منگوله شکل که نزدیک سر مینشست و با موهای کوتاه هماهنگ بود استفاده میکردند. همینطور جواهرات بدلی بخصوص گردنبندهای چندلایه مرواریدی و سربندهای درخشان با تزئین نگین و پر، در این دوره مورد توجه قرار گرفت.
آرایش و مدل موها
آرایش فلپرها دارای کنتراست بالا بود. از اجزای این آرایش میتوان به: چشمهای سرمه کشیده با رژ لب های تیره مثل قرمز و زرشکی اشاره کرد. درواقع، چیزهایی که برای زنان با لباس های محافظه کارانه قبلی غیرمعمول بود حالا بخشی از هویت بصری آنها بشمار میرفت. مدل موی مصری و باب کات (Bob Cut) امضای استایل آنها بشمار میرفت که نماد زن مستقل و یکی از نمودهای بیرونی تغییر بود. مدل موی دیگر «شینگلی» بود. این مدل مو به طور مرتب دور صورت زن به حالت لولهای چیده شده و گوشهای او را می پوشاند. فلپرها معمولاً این استایل را با کلاهی زنگولهای شکل از جنس نمد به نام کلاچ تکمیل میکردند.
نگاهی به مد مردانه فلاپرها
لباس مردان در دههی ۱۹۲۰ تصویری از یک تغییر آرام اما عمیق بود. مردان دیگر در قالبهای سختگیرانه نسلهای قبل نمیگنجیدند؛ کتوشلوارها سبکتر شدند و شلوارها آزادتر. همچنین خطوط خشک لباس، ظرافت شهری پیدا کردند. کتهای سهتکه با جلیقههای طرحدار یا چهارخانه نشانهی مرد شیکپوش دوران جاز بود؛ ترکیبی از رسمی بودن و رهایی. در مهمانیها، مردان از تاکسیدوهای مشکی با پیراهنهای سفید و پاپیون استفاده میکردند، در حالی که در روزمره کراواتهای باریک و کتهای تکردیفه رواج داشت. کلاه شاپو بخش جدانشدنی ظاهر مردانه بود؛ لبهی خمیدهی آن مثل امضا، شخصیت مرد را معرفی میکرد. طراحی کفشهای چرمی واکسخورده، اغلب با نوک باریک یا گرد، مناسب رقص و قدمزدن در خیابانهای پرنور همان دوران بود. به صورت کلی، مد مردان ۱۹۲۰ ترکیبی بود از نظم کلاسیک و آزادی مدرن، لباسی که مرد را هم محترم نشان میداد و هم آمادهی تجربهکردن زندگی شهریِ تند و زندهی عصر جاز!
مد فلاپرهای زن و مرد، شکلگیری هویت مدرن
لباس زنان و مردان در دههی ۱۹۲۰، هرچند در ظاهر متفاوت بود، اما هر دو روایت یک تغییر مشترک را بیان میکردند: رهایی از سنت و ورود به جهان مدرن. زنان با کنار گذاشتن کرست، کوتاه کردن موها و انتخاب لباسهای آزاد و دامنهای کوتاه، هویت تازهای ساختند؛ هویتی که بر آزادی حرکت، حضور اجتماعی و جسارت تأکید داشت. لباسهای منگولهدار و سبک فلاپری، بدن را از قید و بندهای گذشته جدا میکرد و با ریتم جاز هماهنگ میشد. در مقابل، مردان نیز در سکوت و آرامی به سمت مدرنیته حرکت کردند. کتوشلوارهای سبکتر، شلوارهای گشادتر و کراواتهای باریک، تصویری از مردی میساخت که همچنان وقار کلاسیک را حفظ میکرد اما دیگر اسیر سختی رسمیگری قدیمی نبود. کلاه شاپو و جلیقههای سهتکه، نشانهی تعادلی میان سنت و جامعهی شهری تازه بودند.
کارکردگرایی نوظهور، میراث ماندگار فلاپرها
نکتهی مهم این است که لباس هر دو جنس کارکردگراتر شد. زنان برای رقص و آزادی نیاز به پوششی داشتند که محدودشان نکند. مردان نیز برای سازگاری با ریتم سریع زندگی شهری، به سبک سادهتر و روانتر روی آوردند. این همزمانی باعث شد مد دههی ۱۹۲۰ نهتنها تغییر در پوشش، بلکه بازتعریفی در زنبودن و مردبودن باشد. تغییری که هنوز هم آن دوران را به عنوان نقطه آغاز «مدرن شدن» به یاد میآوریم.
میراث فلاپرها پارادوکسیکال است: از یکسو «بیپروا» خوانده شدند و از سوی دیگر بهعنوان «پیشگامان» تحسین شدند. اما بیش از هر چیز، آنها یک حقیقت عمیق را آشکار کردند آن هم این که: وقتی زنان شیوهی حضورشان در جهان را تغییر میدهند، خود جهان هم کمکم تغییر میکند.
منابع:
کتاب فرهنگ نامه تصویری استایل ها- ترجمه فرزانه قاسمی و لادن شادانپور- انتشارات آبان
www.modeworld.ir
nikoo.blog
history.com
نویسندگان: سحر موسوی، سنا خدمتگزار احمدی
ویراستار: سارا سالمی
دیدگاهتان را بنویسید